कार्तिक २१, काठमाडौं । नेपालीहरूको दोस्रो ठूलो चाड तिहार अर्थात् यमपञ्चक आजदेखि सुरु भएको छ। यमपञ्चकको पहिलो दिन आज कागतिहार मनाइँदै छ। यस अवसरमा बिहानैदेखि घरघरमा कागलाई पूजा गरी मीठा परिकार खान दिने परम्परा रहेको छ।
हिन्दू धार्मिक मान्यताअनुसार कागलाई यमराजको सन्देशवाहकका रूपमा लिने गरिन्छ। कागले यमराजसमक्ष मानिसका सन्देश पुर्‍याउने विश्वासका साथ कागतिहारका दिन कागको पूजा गर्ने चलन रहिआएको छ। कागलाई मीठा खानेकुरा खान दिएर सम्मान गर्दा अनिष्टबाट बचिने र घरपरिवारमा सुख, शान्ति तथा समृद्धि कायम हुने धार्मिक विश्वाससमेत रहेको छ।
तिहारलाई उज्यालो, प्रेम, सद्भाव र आपसी भाइचाराको पर्वका रूपमा लिइन्छ। यस पर्वमा घरआँगन सरसफाइ गर्ने, फूलमाला लगाउने, दियो तथा झिलिमिली बत्ती बाल्ने र घर सजाउने गरिन्छ। विशेषगरी सयपत्री, मखमली र गोदावरी फूलले घरआँगन सजिँदा तिहारको रौनक थप बढ्ने गर्दछ।
यमपञ्चकका पाँच दिनमा काग, कुकुर, गाई, गोरु तथा दाजुभाइको पूजा गर्ने धार्मिक तथा सांस्कृतिक परम्परा रहेको छ। तिहारको महत्वपूर्ण पक्षका रूपमा देउसीभैलो खेल्ने, आफन्त तथा साथीभाइबीच शुभकामना आदानप्रदान गर्ने र दिदीबहिनी तथा दाजुभाइबीचको प्रेम र सम्बन्धलाई प्रगाढ बनाउने गरिन्छ।
तिहारको अन्तिम दिन भाइटीकामा दिदीबहिनीले दाजुभाइको दीर्घायु, सुस्वास्थ्य र सुखसमृद्धिको कामना गर्दै सप्तरङ्गी टीका लगाइदिने परम्परा छ। यसले नेपाली समाजमा पारिवारिक आत्मीयता, आपसी सद्भाव र सांस्कृतिक एकतालाई अझ बलियो बनाउँदै आएको छ।
यसरी धार्मिक आस्था, सांस्कृतिक परम्परा र पारिवारिक मिलनको अनुपम संगमका रूपमा रहेको तिहारले नेपाली समाजमा खुसी, उमङ्ग र उत्साह सञ्चार गर्ने गर्दछ।